Wat levert het op?
Een goed samenspel van formele zorg en informele psychosociale zorg bij kanker genereert een veelvoud aan baten. Op stelselniveau leidt het tot passende zorg, die bijdraagt aan toekomstbestendige en toegankelijke oncologiezorg om de groeiende zorgvraag op te vangen. Door alle mensen die leven met en na kanker en hun naasten toegang tot informele psychosociale zorg te bieden, staan zij sterker op alle dimensies van Positieve Gezondheid en neemt hun kwaliteit van leven toe. Dat is niet alleen goed voor deze mensen zelf, maar ook voor de maatschappij als geheel omdat hun maatschappelijke participatie toeneemt. Tenslotte leidt het samenspel van formele en informele zorg in de oncologie tot een beheersing van de zorguitgaven: op korte termijn omdat er het beroep op formele zorg afneemt, en op de wat langere termijn omdat naarmate mensen beter met de gevolgen van kanker kunnen omgaan, hun zorgvraag in de toekomst lager zal zijn. Hieronder worden deze baten verder uitgewerkt.
Kwaliteit van leven
Informele psychosociale zorg, zoals lotgenotencontact en een luisterend oor van vrijwilligers, draagt aantoonbaar bij aan de kwaliteit van leven van mensen met of na kanker. Het vermindert angst en depressie, biedt sociale steun en helpt bij het omgaan met vermoeidheid en pijn. Ruim 70% van de mensen met kanker heeft behoefte aan lotgenotencontact, en velen ervaren dit als waardevol door herkenning, begrip en praktische tips. Het ondersteunen van mensen die leven met en na kanker levert ook positieve effecten op voor de vrijwilligers zelf, die zingeving en voldoening vinden in hun inzet.
Passende zorg
De toekomstbestendigheid van zorg voor mensen met kanker staat onder grote druk. Dit wordt veroorzaakt door de stijgende kosten, personeelstekorten en een groeiend aantal patiënten en naasten. Om de zorg toekomstbestendig te houden, is samenwerking in netwerken en een goede taakverdeling essentieel. Informele psychosociale zorg speelt hierbij een onmisbare rol. Georganiseerde informele zorg draagt bij aan passende zorg: gericht op wat mensen nog wél kunnen, met aandacht voor kwaliteit van leven, zingeving en eigen regie.
Om psychosociale ondersteuning voor iedereen met kanker toegankelijk te houden, moet georganiseerde informele zorg structureel worden ingebed. Zo wordt deze waardevolle zorg beter benut, erkend en bereikbaar voor alle mensen met kanker en hun naasten.
Meedoen in de samenleving
Kanker heeft vaak ingrijpende gevolgen voor werk en sociale contacten. Meer dan een derde van de (ex-)patiënten voelt zich eenzaam, en één op de drie werkenden raakt (gedeeltelijk) arbeidsongeschikt of werkloos. Werk biedt structuur, zingeving en inkomen; verlies ervan heeft vaak grote impact.
Uit interviews met (ex-)kankerpatiënten bleek dat velen hun baan verloren, vaak omdat re-integratie niet binnen twee jaar lukte. Geïnterviewden gaven aan behoefte te hebben aan ondersteuning bij werkbehoud, re-integratie en het omgaan met cognitieve klachten, maar deze hulp was niet altijd beschikbaar of toereikend.
Organisaties zoals IPSO centra, Kanker.nl en NFK ondersteunen patiënten met informatie, praktische tips en lotgenotencontact. Dit helpt: één op de drie bezoekers van een IPSO centrum keerde mede dankzij deze steun terug naar werk.
Voor wie niet werkt, blijft sociaal-maatschappelijke participatie belangrijk. Lotgenotencontact helpt mensen om hun leven weer op te pakken en verbonden te blijven met de samenleving.
Besparing op de zorgkosten
De inzet van georganiseerde informele psychosociale zorg kan tot een directe kostenbesparing in de formele zorg leiden, omdat daarmee zorgtaken verschuiven naar de informele zorg. Jaarlijks worden zo duizenden consulten vermeden en daarmee miljoenen euro’s bespaard. Daarnaast versterkt informele zorg de eigen regie en het welzijn van mensen met kanker. Op de lange termijn verlaagt ook dit weer de zorgvraag. Meer bekendheid en een intensievere samenwerking tussen formele en informele zorg kunnen deze positieve effecten verder vergroten.